Aotelega
O le faʻafitauli o le tafe ma le palapala o se tasi lea o mea taua e aʻafia ai le faʻagaioiga o le faʻasalalauina ma le umi o le galuega o le Three Gorges Project (TGP). E tele auala ua faʻaaogaina e suʻesuʻe ai faʻafitauli o le tafe ma le palapala o le TGP i le taimi o lana faʻaaliga, fuafuaga, mamanu, fausiaina ma le faʻagaioiga, ma e tele ni taunuuga taua ua maua. Ina ia malamalama i le alualu i luma o le fuaina o le tafe ma le palapala i galuega faatino a Saina ma le poto masani o le mataʻituina o palapala i totonu o vaituloto tetele, o le fuaina o le tafe ma le palapala o le TGP o loʻo faʻalauiloaina tele i lenei pepa. E aofia ai le tulaga lautele o le TGP, le tufatufaina o le fesoʻotaʻiga o nofoaga vai, mea e fuaina ai, tekinolosi fou e fuaina ai, ma suiga o palapala i totonu o le vaituloto ma le tafe ifo i lalo pe a uma ona faʻapipiʻiina le TGP. O taunuuga o le fuaina o palapala e faʻaalia ai o le tulaga autu o faʻafitauli o palapala e lelei, ma o nei faʻafitauli o palapala e ono faʻaputuina, atiaʻe, ma suia i le aluga o taimi, o lea e tatau ai ona gauai atu pea i ai.
1 FA'ATOMUAGA
O le Poloketi o le Three Gorges (TGP) o le poloketi tele lea mo le faasaoina o le vai ma le eletise mai le vai i le lalolagi. O le pa o loʻo i Sandouping, Yichang City, Hubei Province, o le laina vaeluaina lea i le va o le ogatotonu ma le pito i luga o le vaitafe autu o le Yangtze River. E pulea ai se vaega e tafe ai vai e 1 miliona km2, ma o le averesi o le aofaʻi o le tafega i le tausaga e oʻo atu i le 451,000 miliona m3. Faatasi ai ma le gafatia e teu ai lologa e 22.15 piliona mita kupita, o le poloketi e taua tele i le puleaina o lologa o le Vaitafe o Yangtze. Faatasi ai ma le maualuga masani o le 175 m, o le aofaʻi atoa o le gafatia e teu ai le vai e 39,300 ma o le 22,150 miliona m3 o le gafatia e pulea ai lologa. O le atinaʻeina o le TGP e taulaʻi i le puipuia o lologa, gaosiga o le eletise, ma faʻamanuiaga o felauaiga i le vai. O le a faʻaleleia atili ai foʻi le siosiomaga faʻale-natura. I le taimi lena, o faʻamanuiaga atoatoa e uiga i le puleaina o lologa, femalagaaʻiga, gaosiga o le eletise, ma le faʻaaogaina o punaoa vai na tuʻuina atu.
I le avea ai ma vaega taua o le faiga e pulea ai lologa i vaega ogatotonu ma pito i lalo o le Vaitafe o Yangtze, e pulea e le TGP le 96% o le tafe atu i le Vaitafe o Jingjiang, le vaega sili ona matautia o le vaitafe i taimi o lologa, ma le silia ma le lua vaetolu o le tafe atu i Wuhan. E taua tele le matafaioi a le TGP i le faʻaitiitia o lologa ma le faʻaitiitia o lologa tetele i vaega pito i luga o le Vaitafe o Yangtze. I le faaiuga o Aokuso, ua taofia e le pa le 180 piliona mita kupita o le vai i taimi o lologa. Na vaaia le tafe atu o le silia ma le 70,000 mita kupita i le sekone i le 2010, 2012 ma faʻaitiitia ai le tumutumuga o lologa i le tusa ma le 40%, ma faʻaitiitia ai le mamafa o le pulea o lologa i vaega i lalo. I taimi o le mago, ua siʻitia le tafega i le silia ma le 5500 mita kupita i le sekone, ma maua ai le silia ma le 20 piliona mita kupita o le vai i le tausaga mo vaega ogatotonu ma pito i lalo o le Vaitafe o Yangtze.
O le mata'ituina o le fa'ata'ita'iga ua fa'atinoina e fa'atino ai su'esu'ega o palapala, fausiaina, ma le fa'agaioiga o le TGP i le vaitaimi eseese. Na fa'aaogaina fua fa'ata'ita'i e iloilo ai suiga i le tafega ma le mamafa o palapala i le alāvai autu o le Vaitafe o Yangtze, fa'apea fo'i ma suiga ma le alualu i luma o le alāvai. O le tufatufaina o nofoaga o lo'o fa'aalia i le Ata 1. O taunu'uga o mata'ituina o lo'o iai nei e ogatusa ma le la'asaga o le su'esu'ega fa'atino (Lu & Huang, 2013), ae ona o le fa'aitiitia o palapala i luga ma le fausiaina o vaituloto i luga o le Vaitafe o Jinsha ina ua mavae le 1990, o le palapala i le vaituloto o le Three Gorges (TGR) ua matua la'ititi lava nai lo le taimi muamua, ma i'u ai i le malosi ma le mamao o le soloia o le alāvai i lalo ifo o le TGP.
2 FA'ATINOGA MA LE FAIGA O FUAFUAGA O FETU'UNA'IGA FA'AVAI
Mo le aoina o faʻamaumauga faavae ma le tuʻuina atu o auaunaga mo le fausiaina o inisinia o le vanu, ua faasolosolo malie ona faʻatuina e le Changjiang Water Resources Commission se numera tele o nofoaga suʻesuʻe vai i tafatafa o le vaitafe autu ma vaitafe laiti o le Yangtze River talu mai le 1950. I le vaitau o le 1990, ua maeʻa ona faʻatuina se fesoʻotaʻiga atoa o nofoaga suʻesuʻe vai ma le fesoʻotaʻiga o le siakiina o palapala. E aofia ai nofoaga suʻesuʻe vai e 118 ma nofoaga fuaina e silia ma le 350. E le gata i lea, ua maeʻa le tele o galuega suʻesuʻe o vaitafe ma le auiliiliga o palapala. O faʻamaumauga o le mataʻituina o palapala ma palapala o le tele o tausaga ua mavae mo le tele o augatupulaga na maua ai se faʻavae faasaienisi mo le faʻataʻitaʻiga, mamanu, fausiaina, ma le faʻagaioiga o le TGP.
O le mata'ituina o le fa'ata'ita'iga ua fa'atinoina e fa'atino ai su'esu'ega o le palapala, fausiaina, ma le fa'agaioiga o le TGR i le vaitaimi ese. Ina ua amata ona teuina le fa'atanoa i le 2003, na alia'e mai ai le fa'afitauli o le palapala i vaega pito i luga ma vaega pito i lalo, ma o le mata'ituina o le fa'ata'ita'iga ma su'esu'ega o palapala e fa'atatau i ai na fa'atinoina e fa'atino ai sa'o le fa'agaioiga o le TGP. O le sini o le mata'ituina e aofia ai vaega nei: Malamalama lelei i fa'amatalaga o le tulaga masani o le alavai a'o le'i fa'aputuina atoa; Faia o se fa'asinomaga mo le fa'ai'uga o le fuafuaga o le fa'aputuina o le palapala; mata'ituina i le taimi moni o le suiga o le soloia ma le fa'aputuina i vaega pito i luga ma vaega pito i lalo pe a uma ona fa'aputuina, ma le sailia o fa'afitauli, ina ia mafai ona faia ni auala e tete'e atu ai i le taimi; fa'amaonia le tekinolosi fa'ata'ita'iga na fa'aaogaina, ma fa'ateleina le talitonuina o le va'aiga o palapala a le TGP.
O le vaega o le mata'ituina o le palapala fa'ata'ita'i e aofia ai le eria o le vai, le nofoaga o le pa, ma vaega maulalo. Talu mai le 1949, e fa'avae i luga o le fuaina o palapala mo se taimi umi, mata'ituina o alāvai, ma su'esu'ega ma su'esu'ega, e tele fa'amaumauga o mata'ituina o le palapala fa'ata'ita'i ma taunuuga o su'esu'ega na fa'aputuina, ma fa'afetaui ai le mana'oga o le fuafuaina, mamanu ma su'esu'ega fa'asaienisi i le vaega fa'amatalaina. O le vaega o le fausiaina o se vaeluaga e fa'aauau ai le vaega muamua, ma o le aofa'i o le vaitaimi o le fausiaina e 17a, o lea e mana'omia ai le mata'ituina pea o le fesuia'iga o le tafega o le vai, palapala, ma le tulaga o tuaoi. E le gata ina maua ai le fa'alagolago mo le mamanu, su'esu'ega fa'asaienisi, fausiaina, ma le fa'agaioiga, ae fa'apea fo'i mo le fa'amaonia ma le fa'aleleia atili o le mamanu ma tulafono faatonutonu.
O mea e mata'ituina e aofia ai le su'esu'eina o le vai, le oneone, ma le laufanua o le alāvai. O le su'esu'ega o le laufanua o le alāvai e fa'amoemoe e maua ai le fa'asologa o le alualu i luma o le alāvai i le vai mata, le fa'aputuina o oneone i le fa'atanoa, le soloia i lalo ifo, ma le alualu i luma o vaega autū pe a uma ona fa'aputuina le TGP.
2 FA'ATINOGA MA LE FAIGA O FUAFUAGA O FETU'UNA'IGA FA'AVAI
Mo le aoina o faʻamaumauga faavae ma le tuʻuina atu o auaunaga mo le fausiaina o inisinia o le vanu, ua faasolosolo malie ona faʻatuina e le Changjiang Water Resources Commission se numera tele o nofoaga suʻesuʻe vai i tafatafa o le vaitafe autu ma vaitafe laiti o le Yangtze River talu mai le 1950. I le vaitau o le 1990, ua maeʻa ona faʻatuina se fesoʻotaʻiga atoa o nofoaga suʻesuʻe vai ma le fesoʻotaʻiga o le siakiina o palapala. E aofia ai nofoaga suʻesuʻe vai e 118 ma nofoaga fuaina e silia ma le 350. E le gata i lea, ua maeʻa le tele o galuega suʻesuʻe o vaitafe ma le auiliiliga o palapala. O faʻamaumauga o le mataʻituina o palapala ma palapala o le tele o tausaga ua mavae mo le tele o augatupulaga na maua ai se faʻavae faasaienisi mo le faʻataʻitaʻiga, mamanu, fausiaina, ma le faʻagaioiga o le TGP.
O le mata'ituina o le fa'ata'ita'iga ua fa'atinoina e fa'atino ai su'esu'ega o le palapala, fausiaina, ma le fa'agaioiga o le TGR i le vaitaimi ese. Ina ua amata ona teuina le fa'atanoa i le 2003, na alia'e mai ai le fa'afitauli o le palapala i vaega pito i luga ma vaega pito i lalo, ma o le mata'ituina o le fa'ata'ita'iga ma su'esu'ega o palapala e fa'atatau i ai na fa'atinoina e fa'atino ai sa'o le fa'agaioiga o le TGP. O le sini o le mata'ituina e aofia ai vaega nei: Malamalama lelei i fa'amatalaga o le tulaga masani o le alavai a'o le'i fa'aputuina atoa; Faia o se fa'asinomaga mo le fa'ai'uga o le fuafuaga o le fa'aputuina o le palapala; mata'ituina i le taimi moni o le suiga o le soloia ma le fa'aputuina i vaega pito i luga ma vaega pito i lalo pe a uma ona fa'aputuina, ma le sailia o fa'afitauli, ina ia mafai ona faia ni auala e tete'e atu ai i le taimi; fa'amaonia le tekinolosi fa'ata'ita'iga na fa'aaogaina, ma fa'ateleina le talitonuina o le va'aiga o palapala a le TGP.
O le vaega o le mata'ituina o le palapala fa'ata'ita'i e aofia ai le eria o le vai, le nofoaga o le pa, ma vaega maulalo. Talu mai le 1949, e fa'avae i luga o le fuaina o palapala mo se taimi umi, mata'ituina o alāvai, ma su'esu'ega ma su'esu'ega, e tele fa'amaumauga o mata'ituina o le palapala fa'ata'ita'i ma taunuuga o su'esu'ega na fa'aputuina, ma fa'afetaui ai le mana'oga o le fuafuaina, mamanu ma su'esu'ega fa'asaienisi i le vaega fa'amatalaina. O le vaega o le fausiaina o se vaeluaga e fa'aauau ai le vaega muamua, ma o le aofa'i o le vaitaimi o le fausiaina e 17a, o lea e mana'omia ai le mata'ituina pea o le fesuia'iga o le tafega o le vai, palapala, ma le tulaga o tuaoi. E le gata ina maua ai le fa'alagolago mo le mamanu, su'esu'ega fa'asaienisi, fausiaina, ma le fa'agaioiga, ae fa'apea fo'i mo le fa'amaonia ma le fa'aleleia atili o le mamanu ma tulafono faatonutonu.
O mea e mata'ituina e aofia ai le su'esu'eina o le vai, le oneone, ma le laufanua o le alāvai. O le su'esu'ega o le laufanua o le alāvai e fa'amoemoe e maua ai le fa'asologa o le alualu i luma o le alāvai i le vai mata, le fa'aputuina o oneone i le fa'atanoa, le soloia i lalo ifo, ma le alualu i luma o vaega autū pe a uma ona fa'aputuina le TGP.
O le radar e iloa ai le saoasaoa o le tafe o le vai mo tulaga e pei o le DAMS, alavai tatala, ma fesoʻotaʻiga paipa i lalo o le eleele, e mafai ona mataʻituina faʻamatalaga i le taimi moni
Taimi na lafoina ai: Nov-04-2024

