O se fesoasoani tau tupe e $9 miliona mai le Matagaluega o Faatoaga a Amerika ua faatelevaveina ai taumafaiga e fausia ai se fesoʻotaʻiga e mataʻituina ai le tau ma le eleele i Wisconsin. O le fesoʻotaʻiga, e taʻua o le Mesonet, ua folafola mai e fesoasoani i faifaatoʻaga e ala i le faʻatumuina o avanoa i faʻamaumauga o le eleele ma le tau.
O le fesoasoani tau tupe a le USDA o le a alu i le UW-Madison e fausia ai le mea ua taʻua o le Rural Wisconsin Partnership, lea e faʻamoemoe e fausia ai polokalame faʻalenuʻu i le va o le iunivesite ma taulaga i tua.
O se tasi o ia galuega o le faatuina lea o le Wisconsin Environmental Mesonet. Fai mai Chris Kucharik, o le taitaifono o le Matagaluega o Agronomy i le Iunivesite o Wisconsin-Madison, o loo ia fuafua e fausia se fesoʻotaʻiga o nofoaga e 50 i le 120 e mataʻituina ai le tau ma le eleele i itumalo i le setete atoa.
O masini siaki e aofia ai ni tripod uʻamea, e tusa ma le ono futu le maualuga, faatasi ai ma masini e fuaina ai le saoasaoa ma le itu e agai i ai le matagi, le susū, le vevela ma le ave o le la, o lana tala lea. O loʻo aofia ai foʻi i masini siaki mea faigaluega i lalo o le eleele e fuaina ai le vevela ma le susu o le eleele.
“O Wisconsin o se mea e matuā ese lava pe a fa’atusatusa i o tatou tuaoi ma isi setete o le atunu’u i le tulaga o le i ai o se feso’ota’iga fa’apitoa po’o se feso’ota’iga e aoina mai ai fa’amaumauga mata’ituina,” o le tala lea a Kucharik.
Fai mai Kucharik o loʻo i ai nei le 14 tagata e mataʻituina le tau i nofoaga suʻesuʻe faʻatoʻaga a le iunivesite i nofoaga e pei o le penisula o Door County, ma o nisi o faʻamatalaga o loʻo faʻaaogaina nei e faifaʻatoʻaga e sau mai le fesoʻotaʻiga a volenitia a le National Weather Service i le atunuʻu atoa. Na ia saunoa e taua tele faʻamatalaga ae e naʻo le faʻatasi i le aso e lipotia mai ai.
O le $9 miliona tupe fesoasoani a le feterale, faatasi ai ma le $1 miliona mai le Wisconsin Alumni Research Fund, o le a totogi ai le aufaigaluega e mataituina ma tagata faigaluega e manaomia e fatuina, aoina ma tufatufa atu ai faamatalaga o le tau ma le eleele.
“Matou te matuā tautino atu lava e fausia se fesoʻotaʻiga e sili atu ona mafiafia lea o le a mafai ai ona matou maua faʻamatalaga lata mai o le tau ma le eleele e lagolago ai le soifuaga o faifaʻatoʻaga i nuʻu i tua, pule o fanua ma vai ma le faia o faʻaiʻuga i vaomatua,” o le saunoaga lea a Kucharik. “E tele naua tagata o le a manuia mai lenei faʻaleleia atili o fesoʻotaʻiga.”
Na saunoa Jerry Clark, o se faiaʻoga faatoaga i le Chippewa County Extension Center a le Iunivesite o Wisconsin-Madison, o le a fesoasoani le fesoʻotaʻiga tuʻufaʻatasia o le a fesoasoani i faifaʻatoʻaga e fai ai faʻaiuga taua e uiga i le totoina, faʻasūsūina ma le faʻaaogaina o vailaʻau e faʻasaina ai le ea.
“Ou te manatu e fesoasoani e lē gata i le tulaga o le gaosiga o fa’ato’aga, ae fa’apea fo’i i nisi o mea e le’i mafaufauina e pei o le fa’apalapala lea e mafai ona i ai ni ona aogā,” o le tala lea a Clark.
Ae maise lava, na saunoa Clark o le a maua e faifaatoʻaga se malamalamaga sili atu pe ua susu tele o latou eleele e le mafai ai ona talia ni faapalaga vai, lea e ono faaitiitia ai le pisia o le vai tafe.
O Steve Ackerman, o le sui pule o le UW-Madison mo suʻesuʻega ma aʻoaʻoga faʻauʻu, na taitaia le faagasologa o talosaga mo le fesoasoani tau tupe a le USDA. Na faasilasila e le Senatoa Temokalasi o Amerika o Tammy Baldwin le fesoasoani tau tupe ia Tesema 14.
“Ou te manatu o se faamanuiaga moni lenei mo suʻesuʻega i luga o la matou lotoa ma le manatu atoa o Wisconsin,” o le tala lea a Ackerman.
Taimi na lafoina ai: Aokuso-22-2024
