Ua faasilasila mai e le malo o Panama le faalauiloaina o se galuega tele i le atunuu atoa e faapipii ai se fesoʻotaʻiga eletise mo le suʻesuʻeina o le eleele e faaleleia atili ai le gafataulimaina ma le lelei o le gaosiga o faatoaga. O lenei fuafuaga o se laasaga taua i le faʻaonaponeiina o faatoaga a Panama ma le suiga faatekinolosi.
Talaaga ma sini o le poloketi
O Panama o se atunuu tele e faifaatoaga, ma e taua tele le sao o faatoaga i lona tamaoaiga. Peitai, i tausaga talu ai nei, ua faateteleina le leaga o le eleele ma le le lava o le vai ona o suiga o le tau ma faiga faatoaga le talafeagai. Ina ia foia nei luitau, na filifili ai le malo o Panama e teu faafaigaluega i se fesoʻotaʻiga faaleatunuu o masini e iloa ai le eleele ina ia mafai ai ona mataʻituina ma pulea moni tulaga o le eleele.
Galuega a le masini su'esu'e eleele
O masini fa'alogo palapala ua fa'apipi'iina e fa'aogaina ai le tekonolosi lata mai o le Initaneti o Mea (IoT) e mata'ituina ma fa'asalalauina ai le tele o fa'amatalaga o le palapala i le taimi moni, e aofia ai:
1. Susū o le eleele: Fuafua sa'o le susu o le eleele e fesoasoani ai i faifa'ato'aga e fa'aleleia atili ai fuafuaga fa'asūsū ma fa'aitiitia ai le fa'ama'imauina o le vai.
2. Vevela o le eleele: Mata'ituina o suiga o le vevela o le eleele e maua ai le lagolago o fa'amaumauga mo fa'ai'uga e uiga i le totoina o la'au.
3. Feavea'i o le eleele: Iloilo le tele o le masima i le eleele e fesoasoani ai i faifaato'aga e fetu'una'i ai auala fa'apalaina ma puipuia ai le masima o le eleele.
4. Tau o le pH o le eleele: Siaki le pH o le eleele ina ia mautinoa o loo ola lelei faatoaga i se siosiomaga talafeagai mo le eleele.
5. Mea'ai o le eleele: Fuafua le aofa'i o le nitrogen, phosphorus, potassium ma isi mea'ai autū e fesoasoani ai i faifa'ato'aga e fa'apalaina fa'asaienisi ma fa'aleleia atili ai le fua ma le lelei o fa'ato'aga.
Fa'agasologa o le fa'apipi'iina ma le lagolago fa'apitoa
Ua galulue faʻatasi le Matagaluega o Atinaʻe Faʻatoʻaga a Panama ma le tele o kamupani faʻavaomalo faʻatekonolosi faʻatoʻaga e faʻalautele ai le faʻapipiʻiina o masini faʻalogo i le eleele. Na filifilia e le 'au faʻapipiʻi le faitau afe o vaega taua i fanua, togālaau ʻaina ma laufanua lafulemu i le atunuʻu atoa ina ia mautinoa le lautele o le ufiufi ma le faʻatusalia o le fesoʻotaʻiga o masini faʻalogo.
E tuʻuina atu e masini faʻalogo (sensors) faʻamatalaga i le taimi moni e ala i se fesoʻotaʻiga uaealesi i se faʻamaumauga tutotonu, lea e mafai ona maua e tagata tomai faʻatoʻaga ma faifaʻatoʻaga e ala i se polokalama feaveaʻi poʻo se faʻavae i luga o le upega tafaʻilagi. E tuʻufaʻatasia foʻi e le faʻamaumauga tutotonu faʻamatalaga tau ma faʻamatalaga mamao o satelite e maua ai e faifaʻatoʻaga le lagolago atoatoa mo faʻaiuga faʻatoʻaga.
Aafiaga i faatoaga
I le saunoaga i le faalauiloaina o le poloketi, na saunoa ai Carlos Alvarado, le Minisita o Atinae Faatoaga a Panama: “O le faapipiiina o masini e iloa ai le eleele o le a suia ai le auala tatou te gaosia ai faatoaga. O le mataituina o tulaga o le eleele i le taimi moni, e mafai ai e faifaatoaga ona faia ni faaiuga sili atu ona atamai, faateleina ai fua o faatoaga, faaitiitia ai le faamaimauina o punaoa ma faatino ai faatoaga gafataulimaina.”
Mataupu faapitoa
I se faatoaga kofe i le itumalo o Chiriqui, Panama, ua amataina e le faifaatoaga o Juan Perez le faaaogaina o masini e iloa ai le eleele. "Sa matou faalagolago muamua i le poto masani ma metotia masani e faamasino ai po o afea e faasūsū ai ma faapala ai. O lea la, faatasi ai ma faamatalaga na tuuina mai e masini, ua mafai ona matou pulea ma le sa'o punaoa o le vai ma le faaaogaina o faapala, e le gata ina faateleina ai le fua ma le lelei o le kofe, ae faapea foi ona faaitiitia ai le aafiaga i le siosiomaga."
Fa'amanuiaga fa'aagafesootai ma le tamaoaiga
O le faʻatuina o fesoʻotaʻiga o masini e iloa ai le eleele e lē gata ina fesoasoani e faʻaleleia atili ai le lelei o le gaosiga o faʻatoʻaga, ae aumaia ai foʻi ni faʻamanuiaga taua i le va fealoaʻi ma le tamaoaiga:
1. Fa'aleleia le saogalemu o mea'ai: Ia mautinoa le mautu ma le saogalemu o le sapalai o mea'ai e ala i le fa'aleleia atili o le gaosiga o fa'ato'aga.
2. Fa'aitiitia le fa'aumatia o punaoa: Pulea fa'asaienisi punaoa o le vai ma le fa'aaogaina o fa'apalaga e fa'aitiitia ai otaota ma puipuia ai le siosiomaga.
3. Fa'alauiloa le fa'aonaponeiina o fa'ato'aga: Fa'alauiloa le suiga fa'atekinolosi o fa'ato'aga ma fa'aleleia le tulaga o le atamai ma le sa'o o le gaosiga o fa'ato'aga.
4. Fa'ateleina tupe maua a faifa'ato'aga: Fa'ateleina tupe maua a faifa'ato'aga ma fa'aleleia atili le tulaga o le soifuaga o faifa'ato'aga e ala i le fa'aleleia atili o le fua ma le lelei o fa'ato'aga.
Va'aiga i le lumanai
O loʻo fuafua le malo o Panama e faʻalautele atili le fesoʻotaʻiga o masini e iloa ai le eleele i le isi lima tausaga e aofia ai le tele o fanua faʻatoʻaga ma eria faʻatoʻaga. E le gata i lea, o loʻo fuafua le malo e atiina ae se faiga e lagolago ai faʻaiuga faʻatoʻaga e faʻavae i luga o faʻamaumauga o masini e maua ai e faifaʻatoʻaga auaunaga faufautua faʻapitoa mo faʻatoʻaga.
Ua fuafua foʻi e le Matagaluega o Atinaʻe Faʻatoʻaga a Panama e galulue faʻatasi ma iunivesite ma faʻalapotopotoga suʻesuʻe e faʻatino ai suʻesuʻega faʻatoʻaga e faʻavae i luga o faʻamaumauga o masini e suʻesuʻe ai faʻataʻitaʻiga ma tekinolosi o gaosiga faʻatoʻaga e sili atu ona lelei.
O le galuega faatino a Panama i le atunuu atoa e faapipii ai masini e iloa ai le eleele o se laasaga tāua tele lea i le faagasologa o le faaleleia atili o faatoaga a le atunuu. E ala i lenei fuafuaga, ua le gata ina faaleleia atili ai e Panama le lelei o le gaosiga o faatoaga, ae ua maua ai foi le poto masani taua ma le faasinoga mo le atinae gafataulimaina o faatoaga i le lalolagi atoa.
Taimi na lafoina ai: Fepuari-07-2025
